Steenbakkerijmuseum EMABB

Ervaringen
Steenbakkerijmuseum EMABB

Beleef een onvergetelijke groepsuitstap in de Rupelstreek

Boom
Personen
1 - 25
Straat + huisnummer
Noeveren 67
2850 Boom
E-mail
Telefoonnummer
+32 3 880 76 25
Link

De rechteroever van de Rupel werd eeuwenlang geboetseerd door kleiwinning en fabrieken die bakstenen, dakpannen en tegels produceerden. De verhalen liggen er dan ook voor het rapen. Bovendien is het zalig stappen en fietsen langs de Rupel. Ideaal dus voor een groepsbezoek met je vrienden, collega's of vereniging.

De ondergrond in de Rupelstreek barst van de hoogwaardige klei – de perfecte grondstof om stenen te bakken. In de loop van de 19e eeuw schoot de ene na de andere steenbakkerij uit de grond. Een bos schoorstenen braakte onophoudelijk rookpluimen uit. Duizenden arbeiders gingen voor dag en dauw aan de slag om bakstenen, tegels en dakpannen te bakken. Het resultaat? De Boomse Pan vond zijn weg naar de rest van de wereld. 

Maar in de tweede helft van de 20e eeuw kwam de klad erin. De ene na de andere steenbakkerij moest de deuren sluiten. Maar de Rupelstreek sloeg terug en bewaarde de herinnering aan een rijk industrieel verleden met tal van musea en bezienswaardigheden.

EMABB Boom arbeidershuisjes
EMABB Boom Film

Verhalen die blijven hangen

Het Ecomuseum en Archief van de Boomse Baksteen (EMABB) is een van die plaatsen. Het museum is ondergebracht in de voormalige steenbakkerij Novobric: een historisch ensemble van een beschermde ringoven met schoorsteen, schrijnwerkerij, werkplaatsen, droogloodsen en paardenstallen. Tijdens een groepsbezoek blijft geen enkel facet van het baksteenverleden onbelicht. Geen saaie geschiedenisles maar pakkende verhalen die een gids tot leven wekt en die nog lang blijven nazinderen. 

Een filmpje toont je hoe het ambachtelijk bakken er vroeger aan toeging. De schokkerige zwart-witbeelden brengen je onmiddellijk in de sfeer van de 20e eeuw, toen alles nog ambachtelijk gedaan werd. Kinderarbeid was eerder regel dan uitzondering. Je ziet ze de klei met de hand uit de kleiputten langs de Rupel steken. De vette klei werd gemengd met aarde, gekneed, gevormd en daarna te drogen gelegd in de eindeloze rijen droogloodsen. Eens gedroogd, verdwenen de vormelingen in de Hoffman-ringoven om ze te bakken.

EMABB Boom arbeidershuisje.jpg

Het leven in de arbeiderswijk

Hoe het alledaagse leven van de arbeiders verliep, ervaar je in de arbeidershuisjes die je binnen stapt. Het EMABB ligt immers pal in het midden van de toenmalige arbeiderswijk Noeveren. Ook vandaag wordt het nog gekenmerkt door typische arbeidershuisjes die deze wijk z’n unieke uitstraling geven, vandaar dat het ook beschermd is als dorpsgezicht. De gids vertelt je over de armetierige woon- en leefomstandigheden van een gemiddeld kroostrijk gezin in de 19de en vroege 20ste eeuw en hoe ze leefden op het ritme van de steenbakkerijen.

Nadat je de straten van Noeveren hebt doorkruist, keer je terug naar het EMABB. In de ringoven, een beschermde constructie uit 1925, legt je gids uit hoe de stenen geproduceerd en gebakken werden. Een ambachtelijke steenbakkerij zal geen geheimen meer hebben voor je groep.

Niet alleen het stenen bakken komt aan bod bij EMABB, ook andere industrieën worden belicht zoals de ontelbare scheepswerven, diamantslijperijen, de pantoffelnijverheid en de cement-en metaalverwerkende fabrieken. Een voor een werden ze aangetrokken door het succes van de steenbakkerijen. Ze droegen allemaal hun steentje bij aan de unieke geschiedenis van deze fraaie streek.

EMABB in Boom
Café De Koophandel in Boom

Eten in de paardenstal

Wil je voor, tijdens of na je bezoek iets drinken, dan kan dat in de oude herberg De Koophandel of in 't Baksteentje, de vroegere paardenstal die nu als onthaalruimte is ingericht. Spoel er de pakkende verhalen door met een warm of koud drankje. Zelf je lunchpakket meenemen mag, maar weet dat het EMABB voor belegde broodjes, koffiekoeken of paardenstoofvlees kan zorgen indien je met meer dan 20 personen op bezoek komt. Herberg De Koophandel is vrij toegankelijk. Zin om iets te eten of drinken in 't Baksteentje? Geef dit dan even aan bij je reservatie.

Bezoek Wienerberger in Rumst.jpg

Kijk binnen in een moderne steenbakkerij

Maak een dagvullend programma van je ontdekkingstocht naar het steenbakkersverleden: Toerisme Rupelstreek biedt je naast het bezoek aan het steenbakkerijmuseum namelijk ook een resem andere activiteiten aan. Neem bijvoorbeeld een kijkje achter de schermen van een moderne, geautomatiseerde steenbakkerij. 

Tot op vandaag bakt de internationale groep Wienerberger stenen in Rumst. In de ovens, droogplaats en opslagplaats ontdek je het volledige proces van klei tot baksteen. Het verschil kan niet groter zijn met het ambachtelijk proces uit de vorige eeuw. 

Indien je de veiligheidsvoorschriften volgt en het weer het toelaat, kan je ook een blik werpen op het klei-ontginningsgebied in de achtertuin van de fabriek. Trek wel stevig schoeisel aan.

Drierivierenpunt Rumst.jpg

Langs Schelde en Rupel

Als je het hele traject wil volgen dat de volgeladen steenschuiten ooit aflegden, kan je starten aan het ‘Zuiderpershuis’ in Antwerpen. Dit pareltje van industrieel erfgoed dateert uit 1878 en zorgde voor de aandrijving van kranen, bruggen en sluizen aan de gedempte Zuiderdokken, ooit een van de havens in de stad.

Tijdens je tocht langs de Schelde en de Rupel maak je kennis met de belangrijkste overblijfselen van de industriële bedrijvigheden die zich langs de oevers installeerden. ‘s Middags breng je een bezoek aan Noeveren en reis je verder tot in Klein-Willebroek waar je eindigt aan het Drierivierenpunt: daar ontspringt de Rupel dankzij het samenvloeien van de Nete en Dijle.

Fosielen Museum Rupelklei Rumst.jpg

Een verhaal apart

Wil je de Rupelstreek binnenstebuiten keren? Stap dan aan boord voor een rondrit langs de Rupel waarbij de baksteennijverheid de rode draad vormt. Je ontdekt dat de streek verrassend veel moois verborgen houdt zoals oude kleiputten die nu omgetoverd zijn tot natuurgebieden. De gids legt de verhalen bloot die de oude fabrieksmuren verborgen houden.

Ook een bezoek aan de oude smidse van de vroegere steenbakkerij ‘De Beukelaer’ in Terhagen behoort tot de mogelijkheden. Stenen worden er niet meer gebakken, het gebouw huisvest nu het ‘Museum Rupelklei’. De vette kleibodem slurpt je eeuwen terug in de tijd: tientallen vitrines tonen fossielen waar de kleidelvers op stuitten, van haaientanden en -wervels tot beenderen van mammoeten, bizons, neushoorns en olifanten.

EMABB Boom baksteenroute 2.jpg

Zalig fietsen langs de dijken

Geschiedenis combineren met een beetje beweging? Fiets dan mee met een gids en ontdek de talloze sporen van het steenbakkersverleden. Op je pad kruis je schoorstenen, ovens, kleigroeven en steenbakkersdorpen. Je hebt de keuze tussen het Baksteenpad, het Klinkaertpad of de Dijkfietspaden maar allemaal hebben ze de sporen van de baksteenindustrie als rode draad. Je fietst langs de mooie rivieren in de buurt die zich doorheen het groene landschap kronkelen. De dijken van de Schelde en de Rupel zijn zalig om op te fietsen. 

Natuurgebied Walenhoek (2).jpg

Op stap in een oude kleigroeve

Een wandeling kan ook, bijvoorbeeld in de Walenhoek in Niel. Dit natuurgebied was tot in de jaren 70 een kleiput, tot de natuur hier weer z’n rechtmatige plek opeiste. Het gevarieerde landschap heeft alles te bieden: van vijvers en rietkragen tot honderden watervogels en zelfs grazende gallowayrunderen.

EMABB Boom maquette.jpg

Stel je programma samen

Zoals je merkt, hoef je je geen moment te vervelen. Een groepsuitstap naar de Rupelstreek biedt je een heel smakenpalet, voor elk wat wils: industrieel erfgoed, onvergetelijke verhalen, fiets- en wandelplezier en natuurpracht langs de Rupel. Neem contact op met ‘Toerisme Rupelstreek’ om je daguitstap uit te stippelen.

Fietsers bij EMABB Boom.jpg

Contactgegevens Toerisme Rupelstreek  

Adres: Schommelei 1/3, 2850 Boom    
Contact: +32 3 880 76 25 of info@toerismerupelstreek.be
Website: http://www.toerismerupelstreek.be  
Aantal deelnemers: Van 1 tot 25 personen, meerdere gidsen mogelijk
Te boeken: Alle dagen mits reservatie